Note:⚠️
Bila antum menemukan kesalahan dalam penulisan maka sangat diharapkan untuk mengomentari nya, Syukran kasiran
____________________________________________
بَابُ الْمَفْعُوْلِ فِيهِ
Bab Tentang Maful Fih (zaraf Zaman/Makan)
وَهُوَ الْمُسَمَّى ظَرْفَ الزَّمَانِ وَظَرْفَ الْمَكَانِ.
Maf'ul fih disebut juga zaraf zaman dan zaraf makan.
ظَرْفُ الزَّمَانِ هُوَ إِسْمُ الزَّمَانِ الْمَنْصُوبُ بِتَقْدِيرِ فِي نَحْوُ الْيَوْمَ وَاللَّيْلَةَ وَغُدْوَةً وَبُكْرَةً وَسَحَرًا وَغَدًا وَعَتَمَةً وَصَبَاحًا وَمَسَاءً وَأَبَدًا وَأَمَدًا وَحِيْنًا وَعَامًا وَشَهْرًا وَأَسْبُوْعًا وَسَاعَةً.
Zaraf zaman ialah isim zaman yang dibaca nasab dengan mengira-ngirakan maknanya huruf jar.
Contoh:
( الْيَوْمَ ) Hari
( اللَّيْلَةَ ) Malam
( غُدْرَةً )Pagi hari
( بُكْرَةً ) Waktu pagi
( سَحَررًا ) Waktu sahur
( غَدًا )Besok
( عَتَمَةٌ )Waktu sore/isya'
( صباحًا ) Waktu subuh
( مَسَاءً )Waktu sore
( أَبَدًا )Selamanya
( أَمَدًا )Selamanya
( حِينًا )Ketika
( عامًا )Tahun
( شَهْرًا )Bulan
( أَسْبُوعًا )Seminggu
( سَاعَةُ )Satu jam
وَظَرْفُ الْمَكَانِ هُوَ إِسْمُ الْمَكَانِ الْمَنْصُوبُ بِتَقْدِيرِ فِي نَحْوُ أَمَامَ وَخَلْفَ وَقُدَّامَ وَوَرَاءَ وَفَوْقَ وَتَحْتَ وَعِنْدَ وَمَعَ وَإِزَاءَ وَحِذَاءَ وَتِلْقَاءَ، وَهَذِهِ الثَّلَاثَةُ مَعْنَاهَا وَاحِدٌ وَثَمَّ وَهُنَا.
Zaraf makan ialah isim makan yang dibaca nasab dengan mengira-ngirakan maknanya huruf jar.
Contoh:
( أمام )Depan
( خَلْفَ )Belakang
( قُدَّامَ )Didepan
( وَرَاءَ )Dibelakang
( فَوْقَ )Di atas
( تحت )Dibawah
( عِنْدَ )Disisi
( مع )Beserta
( إزاء )Didepan
( حِذَاءَ )Didepan
( تِلْقَاءَ )Dihadapan
Ketiga lafadz ini yaitu:
تِلْقَاءَ - حِذَاءَ - إِزَاءَ bermakna sama.
( ثُمَّ )Disana
( هنا )Disini
وَجَمِيعُ أَسْمَاءِ الزَّمَانِ تَقْبَلُ النَّصْبَ عَلَى الطَّرْفِيَّةِ لَا فَرْقَ فِي ذَلِكَ بَيْنَ الْمُخْتَصِ مِنْهَا وَالْمَعْدُودِ وَالْمُبْهَمِ. وَنَعْنِي بِالْمُخْتَصِ مَا يَقَعُ جَوَابًا لِمَتَى.
Semua isim zaman bisa dinasab-kan menjadi zaraf, baik berupa isim zaman muhktas atau ma'dud, atau mubham. Yang dimaksud isim zaman mukhtas ialah isim zaman yang bisa menjadi jawabnya متي
Contoh: مَتَ جِئْتَ؟ )Kapan kamu datang?( ... يَوْمَ الْخَمِيسِ Hari kamis
وَنَعْنِي بِالْمَعْدُودِ مَا يَقَعُ جَوَابًا لِكَمْ كالأُسْبُوعِ وَالشَّهْرِ تَقُوْلُ إِعْتَكَفْتُ أُسْبُوعًا.
Yang dimaksud isim zaman ma'dud ialah isim zaman yang bisa menjadi jawabnya كمْ
Contoh: كَمْ إِعْتَكَفْتَ؟ )Berapa lama kamu i'tikaf?( أَسْبُوعًا ....)Seminggu
وَنَعْنِي بِالْمُبْهَمِ مَا لَا يَقَعُ جَوَابًا لِشَيْءٍ مِنْهُمَا كَالْحِيْنِ وَالْوَقْتِ، تَقُولُ: جَلَسْتُ حِيْنًا.
Yang di maksud dengan zaraf zaman mubham ialah isim zaman yang tidak bisa menjadi jawabnya مَتَي dan كُمْ .
Contoh: جَلَسْتُ حِيْنًا )Aku duduk dalam waktu sebentar(
وَأَمَّا أَسْمَاءُ الْمَكَانِ فَلَا يَنْتَصِبُ مِنْهَا عَلَى الظَّرْفِيَّةِ إِلَّا ثَلَاثَةُ أَنْوَاعِ. الْأَوَّلُ الْمُبْهَمُ كَأَسْمَاءِ الْجِهَاتِ السِّتِ وَهِيَ : فَوْقُ وَتَحْتُ وَيَمِينُ وَشِمَالُ وَأَمَامُ وَخَلْفُ وَمَا أَشْبَهَهَا.
Adapun zaraf makan itu tidak bisa dinasab kan menjadi maful fih kecuali tiga macam. Yaitu: 1. Zaraf makan mubham.
Contoh: فَوْقُ وَتَحْتُ وَيَمِينُ وَشِمَالُ وَأَمَامُ وَخَلْفُ
وَالثَّانِي أَسْمَاءُ الْمَقَادِيرِ كَالْفَرْسَخِ وَالْمَيْلِ وَالْبَرِيدِ، نَحْو: سِرْتُ مَيْلًا. وَالثَّالِثُ مَا كَانَ مُشْتَقًا مِنْ مَصْدَرِ عَامِلِهِ، نَحْو: جَلَسْتُ مَجْلِسَ زَيْدٍ، وَقَالَ تَعَالَى: وَإِنَّا كُنَّا نَقْعُدُ مِنْهَا مَقَاعِدَ لِلسَّمْعِ.
3. Lafadz yang musytaq (dicetak) dari masdar-nya amil.
Contoh: جَلَسْتُ مَجْلِسَ زَيْدٍ Aku duduk di tempat duduknya Zaid).
وَمَا عَدَا هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْأَنْوَاعِ مِنْ أَسْمَاءِ الْمَكَانِ. لَا يَجُوزُ إِنْتِصَابُهُ عَلَى الظَّرْفِيَّةِ فَلَا تَقُوْلُ جَلَسْتُ الْبَيْتَ وَلَا صَلَّيْتُ الْمَسْجِدَ وَلَا قُمْتُ الطَّرِيقَ. وَلَكِنْ حُكْمُهُ أَنْ تَجْرَّهُ بِفِي. وَقَوْلُهُمْ: دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ وَسَكَنْتُ الْبَيْتَ مَنْصُوبٌ عَلَى التَّوَسُّعِ بِإِسْقَاطِ الخافض.
Isim makan yang selain tiga perkara di atas tidak boleh dinasab-kan menjadi maf'ul fih, maka tidak boleh mengucapkan: جَلَسْتُ الْبَيْتَ صَلَّيْتُ الْمَسْجِدَ قُمْتُ الطَّرِيقَ Dengan menjadikan maf'ul fih lafadz الْبَيْتَ - الْمَسْجِدَ - الطَّرِيقَ Tetapi harus dijar-kan dengan huruf jar في .
Adapun ucapannya orang Arab: دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ )Aku masuk dalam masjid
(. سَكَنْتُ الْبَيْتَ )Aku berdiam dalam rumah.
Itu dinasab-kan karena "tawassu" dengan membuang huruf jar.
Keterangan :
★ Tawassu' ialah kelonggaran hukum yang diterapkan pada sesuatu yang aslinya tidak boleh menjadi boleh.

Komentar
Posting Komentar